Przejdź do głównej zawartości

Jak zapobiegać wadom wymowy?


Tak wielu rodziców zastanawia się, dlaczego ich dzieci borykają się z rozmaitymi problemami komunikacyjnymi i artykulacyjnymi. Często boją się wizyty u logopedy oraz przebiegu samej terapii. Po części to rozumiem. Zajęcia bywają stresujące; niemożność wymówienia wyrazów we właściwy sposób, trudności z ułożeniem artykulatorów i wiele innych mogą powodować frustrację u dzieciaków.
Jak zatem działać już od najmłodszych lat, aby do minimum zredukować zagrożenie wystąpienia wad wymowy?

1. Kiedy pojawia się nowy członek rodziny, wszyscy chcą dzieciątko "ojojać", a co za tym idzie, mówią do niego tzw. językiem nianiek/matek. Wiem, że osobiście do swojego maleństwa będę mówić poprawną polszczyzną, dlaczego? Bo zanim dziecko zacznie mówić, to słucha i obserwuje buzię swojego opiekuna. Jeśli są to złe wzorce istnieje ryzyko, że samo nauczy się mówić właśnie tak, jak do niego mówiono. Zatem starajcie się mówić do malucha normalnie, bez deformowania słów, czy specjalnego przekręcania. Zapewniam, że w przyszłości to zaprocentuje.

2. Smoczek - wiele osób sięga po niego, kiedy tak naprawdę nie ma takiej potrzeby. Wiem, że krzyczący i płaczący od dłuższego czasu maluch może być po prostu męczący dla otoczenia, wtedy rozumiem, że ten smok jest dla biednego rodzica wybawieniem. Ale po co pakować go w buźkę maluszka, który wydaje z siebie nieregularne jęki, próbuje coś artykułować - przecież to tylko znak, że maleństwo rozwija się prawidłowo, to powód do radości! Nie hamujcie takich odruchów. Najlepiej byłoby w ogóle nie używać smoczka, bo naciska on na język i znacznie ogranicza jego ruchomość; jeśli jednak nie uda się całkowicie go wyeliminować, bezpieczną granicą jest wykorzystywanie jego dobrodziejstw do 1 roku życia dziecka. Potem stanowczo odradzam. Inna sprawa, że im młodsze dziecko, tym łatwiej odstawić smoczek. Starszaki mogą być już mocno emocjonalnie związane ze swoim kumplem-smoczkiem i będą się bardzo buntować. Nie wspominam już o tym, że język takiego dziecka może być leniwy... Problemy z pionizacją, z szybką zmianą ułożenia buzi w zbitkach spółgłosek oraz wady zgryzu. Po co borykać się później z tymi trudnościami, skoro można im zapobiec?

3. Kubek niekapek to z jednej strony wspaniały wynalazek, z drugiej bajer ten uniemożliwia prawidłowy rozwój sfery orofacjalnej. Mięśnie ust, ząbki, język - te narządy nie mają możliwości wyrobienia prawidłowych nawyków, nie są aktywne tak, jak przy normalnym piciu. Kubki niekapki kuszą kolorami i innymi udogodnieniami, ale zdecydowanie je odradzam! Stopniowa nauka picia z normalnego kubka (w tym picie przez słomkę) na pewno sprowadzą do minimum ryzyko wystąpienia problemów w sferze orofacjalnej.

4. Dlaczego zmiksowane jedzenie nie jest zalecane przez logopedów? Bo nie stymuluje właściwej pracy mięśni języka, żuchwy, wpływa także na wady zgryzu. Ma również związek z połykaniem, które u wielu dzieci jest nieprawidłowe. Oczywiście nie damy maleństwu od razu jakiegoś stałego pokarmu, najpierw będą to papki, ale zaleca się, aby stopniowo rozszerzać dietę dziecka i nie bać się podania kawałka marchewki, czy zwykłej skórki chleba. Do tego ten nowy pokarm trzeba będzie jakoś chwycić, więc popracuje troszkę rączka :-)

5. Wychowanie językowe - mnie kojarzy się ze szkołą i z domem - bo to dwa miejsca, w których wychowujemy młodego obywatela, ale zarówno rodzic, jak i nauczyciel szkolny mają inny zakres obowiązków. Wychowywać językowo w domu można na wiele sposobów. Przede wszystkim trzeba dużo do dziecka mówić (chodzi o kontakt twarzą w twarz z człowiekiem, nie z ekranem!), warto także czytać dziecku bajki oraz opowiadać o rozmaitych rzeczach, tłumaczyć, wyjaśniać. Ciekawą propozycją jest także wczesna nauka czytania (ale nie warto uczyć czytania na siłę! Można próbować przemycać w zabawie elementy, poznawać samogłoski, sylaby, kolejno całe wyrazy i zdania; super, jeśli dziecko szybko nauczy się czytać, bo to całkowicie zmieni jego sposób postrzegania świata, jednak należy umieć zachować umiar i nie brnąć w to za wszelką cenę). Dodałabym jeszcze tutaj profilaktykę logopedyczną, czyli wszystkie ćwiczenia buzi i języka, w tej chwili prawie każda placówka, która sprawuje opiekę nad dziećmi ma w swojej ofercie zajęcia z logopedą (raczej grupowe, ale zawsze coś). Kiedyś prowadziłam takie zajęcia i miały one dwie części, pierwsza to właśnie wspomniane ćwiczenia buzi i języka, druga obejmowała ćwiczenia ogólnorozwojowe stymulujące wszystkie sfery poznawcze.

6. Jeśli niepokoi Was rozwój mowy dziecka, niekoniecznie pytajcie o radę Waszego lekarza rodzinnego. Zdecydowana większość z nich powie, że przesadzacie, że jeszcze ma czas (a ma już np. 3 latka i np. niepokoi Was język wchodzący między ząbki), możecie też usłyszeć, że chłopcy rozwijają się wolniej. Co do tego ostatniego usłyszałam od jednego z profesorów na studiach, że rozwój mowy u chłopców może mieć opóźnienie wynoszące maksymalnie 3 miesiące; nie widziałam tych badań, ale podobno jest to potwierdzone naukowo. Wracając... Jeśli niepokoi Was rozwój mowy, wybierzcie się od razu do logopedy!

Komentarze

  1. Sprawa smoczka jest nieco bardziej złożona. Niektóre dzieci mają bardzo silny odruch ssania, więc ssanie jest dla nich niemal tak samo ważne jak jedzenie czy spanie. Bywają dzieci, które chcą ssać ciągle i jeśli matka jest gotowa na takie poświęcenie i chce podawać pierś za każdym razem to super, ale często to niemożliwe. To samo tyczy się dzieci karmionych butelką, gdzie karmienie jest za krótkie by zaspokoić odruch. Gdy odruch jest zaspokajany to stopniowo wygasa, jeśli nie, może stać się patologiczny i prowadzić do ssania kciuka, ale też powodować trudności artykulacyjne, problemy z motoryką małą, stymulowanie się dziecka w okolicach ust, nadwrażliwość itd.

    OdpowiedzUsuń
  2. Oczywiście, życie pokazuje, że nie wszystko jest czarne lub białe. Jako logopeda odradzam jednak smoczek u zdrowych dzieci, można go zastąpić chociażby gryzakiem ćwicząc dodatkowo chwyt oraz umiejętność manipulowania przedmiotem.

    OdpowiedzUsuń
  3. Jest taki specjalista, jak neurologopeda / ostrów wielkopolski . Taka osoba odpowiednio podchodzi do dziecka w odpowiedni sposób i wie, jak właściwie rozwiązań problem wad wymowy. Neurologopeda zajmuje się również dziećmi z różnymi chorobami, w tym z autyzmem.

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Utrwalanie prawidłowej wymowy w mowie spontanicznej

Często bywa tak, że w gabinecie uda nam się wywołać daną głoskę; w nagłosie, śródgłosie, wygłosie. Pojawiają się nawet prawidłowe realizacje wyrazów, zdań, ale po zajęciach maluch dalej mówi "po swojemu". To wcale nie oznacza, że robimy coś źle, że nie umiemy nauczyć! Spontaniczne realizacje to zawsze najtrudniejszy i najdłuższy element terapii.  Co możemy z tym zrobić? Na pewno robić dalej swoje. Sam fakt, że dana głoska "wskoczyła" to już sukces, ale trzeba wieeeluuu powtórzeń, aby prawidłowy nawyk się utrwalił. To trochę, jak z nauką różnych umiejętności, np. gry na instrumencie. Na początku nie wychodzi nic. Stopniowo uczymy się nut, ich odczytywania, aż w końcu próbujemy wydobyć z danego instrumentu dźwięk. Możemy pominąć naukę nut (w logopedycznym rozumieniu ćwiczenia przygotowujące do prawidłowej realizacji danej głoski), ale nie mamy pewności, czy granie ze słuchu zawsze wystarczy (logopedycznie: możemy nauczyć się prawidłowo realizować daną głoskę

Czy leworęczność to powód do zmartwień?

Jakiś czas temu zadzwoniła do mnie zaniepokojona koleżanka. Pani w przedszkolu powiedziała jej, że dominacja lewej ręki u dziecka będzie miała straszne skutki w przyszłości i że natychmiast trzeba coś z tym zrobić. Przede wszystkim trzeba zachować spokój, spojrzeć na dziecko wieloaspektowo (pod kątem tego, co już zostało wypracowane, czy w domu są wykonywane jakieś ćwiczenia) i nie straszyć biednych rodziców! Jeśli dziecko wybrało lewą rękę, jako dominującą, trzeba je w tym wspierać, nie można pozwalać na używanie rąk na zmianę lub obydwu jednocześnie. Ważne jest jednak, aby nie przestawiać dziecka z lewej ręki na prawą! Do skutków leworęczności zaliczymy na pewno opóźnienia w sferze manualnej. Ruchy mogą być nieprecyzyjne, nieporadne, dziecko może być niechętne do wykonywania zadań manualnych, problematyczne może się okazać posługiwanie narzędziami (może, ale nie musi!). Podczas nauki pisania często spotykanym problemem jest odwracanie kierunku stawiania znaków. Prawdopodo